Түүний үхэл америкчуудын гашуудлын өдөр болсноос үзвэл Ричард Аведон гэх эрхэм зөвхөн гэрэл зургийн ертөнцөд амьдраагүй бололтой. “The New York times” сонины 2004 оны аравдугаар сарын 2-ны дугаарт “Түүний загварын болон хөрөг гэрэл зургууд сүүлийн хагас зуунд Америк гоо сайхан, соёлын хамгийн чухаг тусгал байсан юм” хэмээжээ. Орос цагаачийн гэрт еврэйн хатуу хүмүүжил дунд өссөн Ричард Девитт Клинотны ахлах сургуулийг дүүргэмэгц Мерчант Маринэст гэрэл зурагчнаар ажиллаж эхлэв. Энэ бол 1942 оны түүх. Аавынхаа бэлэглэсэн “Rolleiflex” аппаратны хэргийг хоёр жил гаргаж, Алексей Бродовичийн гэрэл зургийн дэлгүүрт давхар ажиллах болов.
Алексей дэлхийн загварын алдарт сэтгүүл “Harper’s Bazaar”-ын урлагийн редактор байсан нь Аведонд онцгой завшаан болж, жил хүрэхгүй хугацаанд тэр “Vogue”, “Life” сэтгүүлийг дамжиж амжсан байна. Гэвч Аведон хожим түүний гэр, орон болсон “Harper’s Bazaar”-ын ахлах гэрэл зурагчин болж, 20 жилийн амьдралаа тэнд зориулжээ. Тэр гэрэл зургийн ертөнцөд ноёрхож асан бүхий л дэг ёсыг зөрчиж, зөвхөн өөрийн дүрмээр ажилладаг байсан нь “Harper’s Bazaar”-ын ерөнхий өнгө төрхөд ч тусгалаа олсон юм. Аведон загварын гэрэл зургаар мэргэшиж, ингэхдээ моделуудын уйтгарт төрхийг эвдэж, сэтгэл хөдлөлөө харамгүй гаргахыг зарлигддаг байв. Хэтэрхий зарчимч, бас дэндүү гэмээр дураар зан нь “Harper’s Bazaar”-ынханд тааламжгүй санагдаж, Аведон буцаад “Vogue”-д иржээ. Энд тэрбээр хөрөг зураг тал руу мэргэшиж, ингэхдээ тухайн үед зөвхөн “Play boy”-оос л харж болох увайгүй секс дүрслэлтэй кадрууд дарж эхлэв. Гэхдээ тэр “Vogue”-ийг эротик сэтгүүл биш гэдгийг мэдэх учир өөрийнх нь хэлдгээр “нүцгэн урлаг”-ийг л бүтээж байсан юм.
Түүний кадрууд тухайн үедээ жинхэнэ тэсрэлт, өөр хэв маягийн илэрхийлэл байсан учраас тэр давхар сурталчилгааны гэрэл зураг дарж эхэлжээ. Мэдээж түүний нэр хүнд “Vogue”, “Harper’s Bazaar” гэх мундаг шошгуудтай хамаатай болсон учраас дэлхийн алдартай компаниудын урилгыг л хүлээн авдаг байв. Жанни Версаче, Кэлвин Клэйн нартай тэр нэлээдгүй хугацаанд хамтарсан юм. Энэ зуур “Рэвлон”, “Колгэйт” брэндүүдийн сурталчилгаанд оролцож байсан. Аведоны дураараар зан хэрээс хэтэрч хожим түүний нэртэй хайр сэтгэлийг шижмээр холбон ярих болсон супер модель Брүүкийн зургийг л дарна хэмээн зөрүүдэлж байсан удаатай. Брүүк Шиэлдс тэр үед ердөө 15 настай байв.
Загварын гэрэл зургаар мэргэшсэн Аведон 1967 оноос хөрөг зураг дарах сонирхлоо хөөж, “Beatles”-тэй хамтран ажилласан нь нас хэвийсэн түүнд яг тохирох ажил байжээ. Тэр өөрөө ийн хэлсэн юм шүү. Оддын кадраас залхсан тэрбээр эгэл амьдрал руу өнгийж, мэргэжлийн гэрэл зурагчны замналаар хэсэг хугацаанд амьдарсан. Америкийн хөдөө, тосгонуудаар аялаж, эгэл хүмүүсийн хөрөг зураг дарж, үүнийгээ эмхэтгэн “Баруун Америкт” хэмээх ном хэвлүүлсэн нь гэрэл зургийн ертөнцийн хамгийн чухаг бүтээлүүдийн тоонд хэдийнэ багтжээ. Зарим шүүмжлэгчдийн “XX зууны хөрөг гэрэл зургийн нэвтэрхий толь” хэмээн үнэлсэн дээрх номонд уурхайчид, ковбой эрс, гэрийн эзэгтэй нар буусан нь ахуйн гэрэл зургийн томоохон өнцөг нээсэн тохиолдол байв.
Аведоны хожим дурссанаар тэр загварын ертөнцийн гял цял, тансаг зургуудаасаа илүү “Баруун Америк”-ийн кадруудаа их үнэлдэг. Америкийн томоохон мужуудад хийсэн цуврал үзэсгэлэндээ тэр эдгээр зургуудаа л онцгойлж байсан юм. Удалгүй тэр улс төр, алдартнуудын хөрөг зурагтай нөхөрлөж байгаад 1992 онд “The New Yorker” сэтгүүлд ирж, үйл явдлын гэрэл зургийн кадрууд дарж эхлэв. Энэ салбарт тэр харин төдийлэн онцгой гавьяа байгуулсангүй. Гэвч тэр амьдралынхаа сүүлийн жилүүдэд гэрэл зургийн салбарын бүхий л алдартай шагналуудыг хүртсний дотор Олон улсын гэрэл зурагчдын нийгэмлэгийг 1993 оны тэргүүн шагнал, Дэлхийн гэрэл зурагчдын нийгэмлэгийн 150 жилийн ойн медалиуд чухал байр эзэ
лнэ.
Загварын хүрээнийхэнтэй ажилладаг байсных, шалиг завхай гэх нэр хочийг зүүж явсан ч түүний амьдралд хоёрхон эмэгтэй байв. Эхнийх нь 1944 онд гэрлэж, таван жил хамт амьдарсан загвар өмсөгч Доркас Ноуэлл, нөгөө нь 1951 оноос хойш хамт амьдарсан Эвелин Франклин. Аведон, Эвелин хоёул 2004 онд, ердөө долоохон сарын зайтай тэнгэрийн оронд оджээ.
<!--[if gte mso 9]>
Normal 0 false false false EN-US X-NONE X-NONE
Төгөлдөр хуурт дурлагчид Дюк Жеррамыг андахгүй. “Намайг тогло, би чинийх” хөдөлгөөнийг үндэслэгч тэрбээр дэлхийн томоохон хотуудад төгөлдөр хуурын гудамж бий болгосон. Английн Шеффилдээс буухиалсан “аяз” бүр Хятадад цуурайтсан юм шүү. Гэхдээ энэ нь бэлгэдлийн төдий эд бус, “Төгөлдөр хуурын гудамж” гэж хаяглаад, орчноо нил хар цагаар товчлуураар будахын нэр биш. Хамгийн гол нь хот амьсгалж байгаа л бол төгөлдөр хуурын аяз эгшиглэж л байх ёстой, тэр нь мэргэжлийнхэн байх албагүй хүссэн бүхэнд нээлттэй байвал л болоо. Цас, бороо, салхи, шуурга, хайр сэтгэлийн элдэв сэтгэл хөдлөл, уур бухимдал, баяр хөөр бүхнээр сүлэгдэж яг л уул чанар шиг ээ хуучирч, төгөлдөржсөн төгөлдөр хуурыг буурал тивийн хот бүхнээс харж болно. Хэрэв тэд өөрсдөө эгшигээ сонгодогсон бол бүхэл бүтэн ертөнций, хүний амьдралын бүхий л сэтгэл хөдлөлийг хэзээ ч уйдамгүй эгшиг, нотоор холбож, цуурайтуулах байсан биз. 2006 оноос цуурайтсан Шеффилдийн төгөлдөр хуурын өмнөх цэнхэр сандал хэчнээн сая хүний сэнтий болсон гэж санана. Ертөнцийн бүхий л сандалны мөрөөдөл тэр байх. “Play me, I’m yours”. Дюкийн санаа дэлхий даяныг хамрах байгаагүй. Ямартаа ч амьдралынх нь нэгээхэн хэсэг болсон төрөлх хот, дуртай хөгжмийн зэмсэг хоёроо л холбож байвал бусад нь сонин байсангүй. Харин хуулбарлагчдад энэ санаа гойд таалагджээ. Гэхдээ энэ үйлдлийг үнэмлэхүй муугийн дэнсэнд тавих нь зохимжгүй байх л даа. Бирмингем, Сан Пауло, Сидней, Лондон, Барселон хэчнээн ч хотоор буухиалсан юм бэ дээ, бүү мэд. “Намайг тогло, би чинийх шүү дээ”. Хамгийн догь хувилбар нь Бирмингемийнх гэгддэг. Энд бүр төгөлдөр хуураар нэрлэгдсэн 15 гудамж бий. Долоо хоногт 140 мянган хүний гар дамждаг эдгээр хуурууд хуримын хөтөлбөрийн хамгийн онцгой обьект болсон аж. Төгөлдөр хуурын ард суугаад, хайр сэтгэлээ илчилнэ гэдэг юутай сайхан завшаан бэ. “Намайг тогло, би чинийх”. Сан Паулод харин 13 бий. Сиднейд бүр 30 байдаг бөгөөд жил бүр төгөлдөр хуурын фестивал зохион байгуулдаг. 2009 оноос эхэлсэн уг фестивалд сая гаруй хүн оролцдог бөгөөд төгөлдөр хуурчдын хамгийн том цугларалтын тоонд багтдаг. Та бод л доо, мянган төгөлдөр хуур эгшиглэж, сая сая хүнийг бүүвэйлдэг юм шүү дээ. Лондон ч мөн өөрсдийн наадамтай. 2009 оны зургадугаар сард эхэлсэн уг арга хэмжээ бүтэн сарын турш үргэлжилдэг. Гэхдээ тэнд эрх чөлөөг тунхагладаггүй, оролцогчдын төгөлдөр хуурын чанарыг шалгаж, эзнийх нь авъяасыг ч мөн сонжиж байна мандат олгодог аж. Өнгөрсөн оны гуравдугаар сарын байдлаар Барселонад төгөлдөр хуурын 33 гудамж бий, энэ нь “Намайг тогло, би чинийх” хөтөлбөрийн дээд амжилт болохуйц үзүүлэлт. Эрх чөлөөний хот, Нью-Йоркийг харин чамламаар. Тэнд ердөө зургаахан цэг бий. Гэхдээ хамгийн идэвхтэй нь гэж хэлж болох бөгөөд хоёр долоо хоногт нэг удаа бүх нийтийн цугларалт зохион байгуулдаг. Цинцинаттыг дурдахгүй өнгөрч болохгүй. Төгөлдөр хуурчдын мөрөөдлийн хотын 35 гудамж хамгийн завгүй нь. Гранд Рапидаар өндөрлөе. Бүх цаг үеийн хамгийн романтик хөгжмийн зэмсэгийн аяз Улаанбаатарын гудамжнаа хэзээ цуурайтах юм бол бүү мэд. “Улаанбаатарын үдэш намуухан, намуухан...”. Намайг тогло, би чинийх шүү дээ. 
